سفارش تبلیغ
صبا ویژن

قائــــم
استفاده از مطالب این دیدارگاه با ذکر منبع آزاد است

بسم الله الرحمن الرحیم

تعریف انقلاب

واژه‌ی انقلاب (Revolution) در سده‌ی هفدهم میلادی برای اولین بار به صورت یک اصطلاح سیاسی و به مضمون "گردش به جای اول" و "بازگشت به نظمی که از پیش تعیین شده است" ، به کار رفت . از سال 1600 میلادی به "واژگونی تمام‌عیار حکومت در هر کشور و یا دولت ، و جای‌گزینی حاکم و یا دولت جدید از طرق خشونت" اطلاق شده است و بعد از آن با مفهوم سیاسی شناخته می شود. Revolution  در فارسی به انقلاب ترجمه شده است. (پرهام و ...:1376)

انقلاب یعنی ؛ تغییرات ناگهانی و بنیادینی که در اوضاع و احوال سیاسی و اجتاعی روی می دهد . یعنی حکومت مستقر به طور ناگهانی و گاه خشونت‌آمیز به وسیله‌ی حکومت یا نظام جدیدی کنار زده می‌شود .(همان:1376، ص125)

انواع انقلاب

1 انقلاب کلاسیک : " استفاده از قوه‌ی قهریه برای اعمال زور و خشونت به قصد ایجاد تغییرات اساسی در نظام حکومتی یک جامعه ، به منظور برقرارکردن نظامی مبتنی بر قانون اساسی متفاوت و یا به طور کلی ایجاد نوع دیگری از نظام حکومتی."

مثل انقلاب‌های ؛ کبیر فرانسه که دویست سال پیش به وقوع پیوست و یک انقلاب بورژوایی بود و نظام فئودالی را فرو ریخت ، انقلاب مشروطه که یک انقلاب ملی ـ دینی بود و بر ضد خودکامگی قاجار به وقوع پیوست ، انقلاب اکتبر 1917 روسیه به رهبری لنین و ... . (آقایی و علی‌بابایی:1366،ص37)

2 انقلاب مدرن : ایجاد اصلاحات اساسی در زمینه‌های اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی ، آموزشی و پرورشی ، اداری و سیاسی ، با استفاده از روش‌های علمی و تکنولوژیکی . (همان: ص،38)

مانند ؛ انقلاب اسلامی ایران به رهبری حضرت امام خمینی (ره) ، انقلاب 1962 الجزایر ، انقلاب 1949 مائو در چین و ده‌ها انقلاب ریز و درشت دیگر در دنیا طی قرون گذشته .

انقلاب شقوق دیگری نیز دارد که عبارت است از :

1 انقلاب فرمایشی که هیأت حاکم آن را انجام می دهد . مثل "انقلاب سفید شاه و ملت"‌! که محمد رضا پهلوی آن را انجام داد . این انقلاب دکترین جان . اف . کندی در دهه‌‌ی 1960 برای جهان سوم بود.

2 انقلاب سبز که از سوی دستگاه رهبری در زمینه ی کشاورزی صورت می گیرد.

3 انقلاب سرخ که به انقلاب با اندیشه‌های کمونیستی اطلاق می شود .

4 انقلاب سیاسی که دگرگونی‌های شدید در نظام سیاسی ایجاد می کند .

5 انقلاب‌های ؛ خونین ، روستایی ، کشاورزی ، مدنی ، مذهبی ، انقلاب در انقلاب ، و ... .

6 انقلاب‌های  قهوه‌ای (هیتلر) ، گل میخک (پرتقال) ؛(همان:صص ،97و...) و بالاخره انقلاب‌های رنگی نسل جدید .

         کشورهای زیادی از شرق و غرب عالم دچار انقلاب شده‌اند که ؛ فرانسه (1848) ، آمریکا(1783- 1775) ، آلمان (1848) ، اتریش (1848) ، ایتالیا (1820) ، بلژیک (1831- 1830) و انگلستان ( 1660-1640) در غرب و روسیه (1917) ، چین (1949) و عراق (1958) در شرق و ده‌ها انقلاب کوچک و بزرگ در اقصی نقاط دنیا از آن جمله‌اند . مزیـد بر آن در بعضی از کشـورها چنـد انقلاب به وقوع پیوســته ‌است.(همان)

انقلاب‌های نسل جدید

بعد از پیروزی بلشویک‌ها به رهبری لنین در سال 1917 میلادی در روسیه و تبدیل شوروی به قطب بلوک شرق ؛ در تعدادی از کشورها با تکیه بر ایدئولوژی کمونیستی و با پشتیبانی شوروی انقلاب‌هایی به وقوع پیوست از جمله ؛ کوبا (1959 و به رهبری فیدل کاسترو) ، نیکاراگوئه ( 1979 و به رهبری دانیل اورتگا) ، یوگسلاوی (1945) و ... .(همان)

اما انقلاب‌های نسل جدید تفاوت‌های زیادی با انقلاب‌های پیش‌گفته دارند . انقلاب نارنجی (اوکراین) ، انقلاب مخملین (گرجستان) ، انقلاب لاله‌ای قرقیزستان و انقلاب بدون رنگ (ازبکستان) از این دست هستند.

معمار انقلاب‌های مخملی و رنگارنگ جورج سورس[1] می باشد . او در یکی از مصاحبه‌های خود گفته است :

"من دوست دارم سناریوی مشابه وقایعی که در گرجستان به وقوع پیوسته در کشورهایی نظیر قزاقستان ، قرقیزستان ، تاجیکستان ، ترکمنستان و ازبکستان تکرار شوند ."

         جرمی کورسی [2] از بنیاد تازه تاسیس آزادی ایران در مصاحبه ای اعلام کرد :

هر آن چه در لبنان اتفاق افتاد در ایران نیز قابل تکرار است و ما می توانیم شاهد وقوع آن در ایران باشیم و آن تغییر رژیم به روش صلح آمیز است .

         آقای کورسی طرحی را ارایه داد تا ایرانیان از 16 می 2005 (26/2/84) لغایت 17 ژوئن 2005(27/3/84) از میدانی در فیلادلفیا به سوی واشنگتن (مسافتی حدود 212 کیلومتر) راهپیمایی کنند . او این فراخوان را با هدف آزادی ایران ترتیب داد تا در آستانه ی انتخابات ریاست جمهوری نهم ، مردم ، که به تعبیر وی 40 میلیون نفر از آنان به اخبار فراخوان و راهپیمایی مذکور دسترسی داشتند ، با نافرمانی مدنی انتخابات و صندوق های رای را تحریم کنند.

         او انتظار داشت مردم ایران در روز انتخابات به خیابان ها بیایند و یک صدا شعار بدهند "ما در انتخابات شرکت نمی کنیم " ![3]

انقلاب های نسل جدید را ؛ براندازی نرم یا براندازی صلح آمیز نیز می نامند . کما این که آقای کورسی همین روش را برای تغییر نظام اسلامی ایران پیشنهاد کرده است .

مراحل براندازی نرم :

1 داشتن تحلیل شرایط کشور هدف برای تصمیم سازی .

2 چگونگی رسیدن به تحلیل ، از جمله جذب نخبگان برای تحلیل و بعد هم فرهنگ سازی [4] .

3 دیپلماسی نوع دوم که استفاده از عناصر تاثیرگزار غیررسمی را مد نظر قرار می دهد . از این دیپلماسی برای تاثیرگزاری بر کشور هدف استفاده می شود .

4 تعریف عوامل موثر براندازی در کشور هدف . مثلا برای لهستان ؛ کلیسا و سندیکاهای کارگری تعریف شد .

5 توانمندسازی عوامل موثر . در آمریکا موسسه توانمندسازی برای این منظور ایجاد شده است .

6 برجسته سازی تضادهای کشور هدف .

7 بالا بردن مطالبات و توقعات در کشور هدف .

و در نتیجه رویارویی ی عوامل تاثیرگزار و دولت . که اگر عوامل تاثیرگزار پیروز شوند ؛ تعییر صورت می گیرد ، ولی اگر دولت کوتا بیاید ؛استحاله رخ می دهد . حالت اول(تغییر) تغییر ساختار و حالت دوم(استحاله) تغییر رفتار را به دنبال خواهد داشت .

آمریکایی ها در تحلیل خود ایران را در مرحله ی پنجم یعنی توانمندسازی می دانند . در همین راستا چندی قبل کاخ سفید میزبان حدود بیست و پنج تن از کارشناسان و فعالان حقوق بشر و سیاسی ایرانی بوده است . آقای نیکلاس برنز (معاون سیاسی وقت وزارت خارجه ی آمریکا) در این نشست گفت است :

ممکن است آمریکا بخواهد خیلی از رژیم ها را تغییر دهد . مثل کره ی شمالی و جاهای دیگر ، اما با حمله نمی خواهد این کار را انجام بدهد .

چند انقلاب رنگی در خاورمیانه

1 انقلاب مخملین گرجستان [5]؛

انتخابات پارلمانی گرجستان در 2 نوامبر 2003 با شرکت احزاب و گروه‌های موافق و مخالف برگزار شد . 3500 نفر برای تصاحب 235 کرسی رقابت کردند . تشکل های غیر دولتی که عموما توسط احزاب مخالف هدایت می شدند ، طی یک نظرسنجی رتبه‌ی نخست را به حزب "حرکت ملی" به رهبری میخائیل ساکاشویلی [6] با 6/26 درصد آراء داد اما کمیسیون مرکزی ، نتایج نظرسنجی را رد کرد . گروه‌های مخالف ، پیش از اعلام نتایج قطعی انتخابات با این پیش بینی که به عنوان پیروز معرفی نخواهند شد ، شروع به اعتراض کردند . تظاهرکنندگان طی چند روز در مقابل ساختمان‌های نهادهای دولتی از جمله ساختمان ریاست جمهوری تجمع کرده و شعارهای تندی سردادند . هیچ وقت بین تظاهرکنندگان و نیروهای پلیس ، نظامی و ضدشورش درگیری رخ نداند . این تظاهرات‌ها در روزهای اول بدون درگیری پایان یافت ولی بعدها برخوردهای خشونت آمیز روی داد ولی مخالفت‌ها روز به روز تشدید شد . (گلشن‌پژوه:1384،ص10)

اولین جلسه‌ی پارلمان بدون توجه به اعتراض مخالفین به نتایج آراء ، توسط رییس جمهور در اول آذر 1382 برگزار شد . میخائیل ساکاشویلی و همراهانش با در دست داشتن شاخه‌ای گل سرخ وارد مجلس شدند و در طول سخن‌رانی شواردنادزه خواستار استعفای وی شدند . (کولایی : 84، ص 34)  با آغاز درگیری و ورود نمایندگان مخالف و طرفداران آن‌ها به مجلس ، پارلمان به تصرف کامل آنان درآمد و سپس ساختمان ریاست جمهوری را نیز تصرف کردند . شواردنادزه (رییس جمهور) تحت مراقبت محافظان فرار کرد و روز بعد استعفاء داد . مخالفان به رهبری نینو بورجان‌زاده (رییس مجلس) با اعلام حکومت موقت ، اداره‌ی کشور را به دست گرفتند و چند ماه بعد نیز میخائیل ساکاشویلی که از سوی غرب و آمریکا به طور کامل حمایت می شد ، به عنوان رییس جمهور زمام امور را به دست گرفت . (گلشن‌پژوه:1384،ص10)

2 انقلاب نارنجی اوکراین [7]؛

اعتراضات در اوکراین ، در نیمه‌ی دوم 2004 (آذر 1383) و در پی برگزاری انتخابات ریاست جمهوری که دو نامزد طرفدار غرب(یوشچنکو) و روسیه (نخست‌وزیر وقت) با هم به رقابت پرداختند ، آغاز شد . در این اتنخابات نیز همانند انتخابات گرجستان ، تصور مردم نسبت به حتمی بودن تقلب در نتایج انتخابات موتور اصلی اعتراضات به شمار می آمد . یک روز پس از آغاز رسمی رقابت‌های انتخاباتی در اوکراین ، حدود بیست هزار نفر از مردم در خیابان‌های کیف تظاهرات کردند .

این تظاهرات در حمایت از ویکتور یوشچنکو ، نامزد انتخاباتی حزب مخالف دولت در انتخابات ریاست جمهوری ، 31 اکتبر در اوکراین برگزار شده بود و وی با حضور در جمع تجمع کنندگان که اکثرا جوان بودند گفت : " من در انتخابات پیروز خواهم شد و این یک پیروزی برای همه‌ی ما خواهد بود . " تظاهرکنندگان در حالی که پرچم‌های نارنجی رنگ به نشانه‌ی اعتراض در دست داشتند ، در حمایت از یوشچنکو شعار می دادند . اما چند روز بعد با اعلام قطعی نتایج ، حدود یک صد هزار(بعضی آمار دویست هزار را ذکر کرده‌اند(کولایی : 84)) از حامیان او در اعتراض به پیروزی نخست وزیر طرفدار روسیه (یانوکوویچ) ، در میدان اصلی کیف تظاهرات کردند تا دولت را وادار نمایند پیروزی یوشچنکو را علام کند .

با شدت اعتراضات و اعلام نتایج انتخابات ؛ یانوکوویچ (طرفدار مسکو) با 12/40 درصد و یوشنچنکو(طرفدار غرب) با 18/39 درصد آراء به دور دوم راه یافتند و مخالفین با بی اعتبار کردن یانوکوویچ خواستار کناره گیری وی شدند و در نهایت با پیروزی یوشچنکو در دور دوم انتخابات که اوایل دی ماه 1383 برگزار شد ، درگیری پایان یافت . (گلشن‌پژوه:1384، ص13) چون جوانان طرفدار یوشچنکو در تظاهرات به طرفداری از وی پرچم نارنجی در دست داشتند ، انقلابشان ؛ انقلاب نارنجی نام گرفت . در سال روز پیروزی یوشچنکو نیز طرفداران او و از جمله خود وی لباس نارنجی به تن کردند .

3 انقلاب نارنجی (لاله‌ای) قرقیزستان [8]؛

جمهوری قیرقیزستان از میان جمهوری‌های آسیای مرکزی و قفقاز به عنوان یک جمهوری دموکراتیک مشهور بود . به طور نسبی قیرقیزستان ، گرجستان و اوکراین در مقایسه با جمهوری‌های ؛ روسیه‌ی سفید ، ترکمنستان و ازبکستان ، از فضای نسبتا باز و دموکراتیک برخوردار بودند . به نظر می رسد تحولات سه کشور مذکور را در چارچوب بحران جانشینی باید تحلیل کرد . روسیه و آذربایجان این مرحله را طی کردند ولی بعضی جمهوری‌ها نتوانستند آن را طی کنند . آمریکا چندی پیش اعلام کرد با ادامه ریاست جمهوری آقایف نمی توان به مسایل منطقه خوش‌بین بود . روس‌ها نیز مخالفت خود را با ریاست جمهوری او برای چهارمین بار اعلام نمودند . سناریوی اوکراین ، یعنی برتری قدرت پارلمان نسبت به رییس جمهور اجرا شد . (کولایی : 84 ، ص 155)

در فوریه‌ی 2005 انتخاباتی برای تعیین نمایندگان پارلمان در قرقیزستان انجام شد و تعدادی از نامزدهای مخالف رد صلاحیت شدند و اعتراضات شروع شد و به بیشکک (پایتخت) رسید . مخالفان با رد درخواست رییس جمهور (آقایف) برای مذاکره دست به شورش زدند و نهایتا آقایف استعفاء داد و به روسیه پناهنده شد و در اوایل فروردین ماه سال جاری ، قومان باقی آقایف به عنوان رییس جمهور ، قدرت را به دست گرفت (گلشن‌پژوه:1384) و انتخابات ریاست جمهوری در تیر ماه سال جاری برگزار و باقی اوف (کورمان بیک باکیف یا همان قورمان باقی اوف) با کسب هشتاد و هشت و نیم درصد آراء به عنوان رییس جمهور انتخاب شد و دربیست و سوم تیرماه در مجلس ملی سوگند یاد کرد .

چرا انقلاب‌های رنگارنگ در آسیای میانه و قفقاز به وقوع می پیوندند ؟

وقوع موفقیت‌آمیز انقلاب‌های رنگی در سه کشور ؛ گرجستان ، اوکراین و قیرقیزستان تابع متغیرهای متعدد داخلی و خارجی موبط به هر کشور است . اما پیدایش آن در یک منطقه و از میان کشورهای استقلا یافته از شوروی سابق؛ دلایل فرامنطقه‌ای دارد . آسیای میانه در خاورمیانه واقع است . خاورمیانه به دلایل متعددی قرن‌ها مرکز و مورد توجه قدرت‌های بزرگ و استکباری دنیا بوده و می باشد. سؤال این است که چرا از میان کشورهای مختلف خاورمیانه ؛ انقلاب‌های رنگارنگ در کشورهای استقلال یافته از شوروی سابق رخ می دهد ؟ وجود آسیای میانه و قفقاز در خاورمیانه [9] و اهمیت آن برای آمریکا که در همه‌ی عرصه‌ها جایگاه اول را برای خود قایل است ، وجود آسیای میانه و قفقاز در اوراسیا که به خاطر داشتن پهناورترین خشکی جهان ، قاره‌ای یگانه(کولایی : 84 ، ص 14) محسوب می شود ، بحران جانشینی به جای مانده از فروپاشی شوروی سابق و یا هرسه عامل در کنار هم و به صورت تلفیقی باعث نگاه آمریکا به این منطقه و پی‌گیری انقلاب‌های رنگی در آن شده است ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

کتاب نامه

1 گولد جولیوس و کولب ویلیام ل ، ترجمه پرهام باقر و ... ، فرهنگی علوم اجتماعی ،انتشارات مازیار ، تهران 1376.

2 علی بابایی غلام‌رضا و آقایی بهمن ، فرهنگ علوم سیاسی ، کتاب دوم ؛جلد اول ، شرکت نشر ویس ،چاپ اول/تهران 1366.

3 گلشن‌پژوه محمودرضا ، گزیده تحولات جهان(33) ، مؤسسه‌ی فرهنگی مطالعات ابرار معاصر ایران ،تهران/ 1384.

4 سامی حجار ، ترجمه‌ی راه چمنی ابوالقاسم ، آمریکا در خلیج فارس ؛ چالش‌ها و چشم‌اندازها ، موسسه‌ی بین المللی ابرار معاصر تهران ، چاپ اول/81

5 کتاب خاورمیانه (ویژه‌ی مسایل و چالش‌های خاورمیانه 1) ، شورای ملی اطلاعات آمریکا ، مؤسسه‌ی بین‌المللی ابرار معاصر تهران ، تهران/1383

6 دهقان طرزجانی محمد ، روابط خارجی ایران و همسایگان در دهه‌ی دوم انقلاب اسلامی ، انتشارات سروش ، تهران/1379

7 میررضوی فیروزه و احمدی لفورکی بهزاد ، راهنمای منطقه و کشورهای حوزه‌ی خلیج فارس ، مؤسسه‌ی بین المللی ابرار معاصر تهران ، تهران/1383

8 عبدالله‌خانی علی ، امنیت بین المللی (1) فرصت‌ها ، تهدیدات و چالش‌های فراروی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران ، مؤسسه‌ی بین المللی ابرار معاصر تهران ، تیر 1383

9 کیسینجر هنری ، ترجمه‌ی راه چمنی ابوالقاسم ، دیپلماسی آمریکا در قرن 21 ، مؤسسه‌ی فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران ، چاپ اول /1381.

10 حسینی حسن ، طرح خاورمیانه‌ی بزرگ‌تر ، مؤسسه‌ی فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران ،1383.

11 عبدالله خانی علی ، امنیت بین‌الملل (1) .

12 کولایی الهه (به کوشش) ، افسانه‌ی انقلاب‌های رنگی ، مؤسسه‌ی فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران ، تهران / 84

13 – www.shargnewspaper.com

14 – www.bbc.co.uk.persian

15 –  www.kar-online.com

 16 – www.baztab.com

17 – www.fa.wikipedia.org

18 – www.pe.rian.ru

 

 

 

 

 

پی‌نوشت‌ها

 



1 - جورج سورس (George Soros) در آگوست 1930 در بوداپست مجارستان به دنیا آمد ، یهودی‌الاصل است که در سال 1956 به آمریکا مهاجرت کرد . از سرمایه‌داران بزرگ آمریکاست و به عنوان فردی نیکوکار یاد می شود !

بعد از فروپاشی دیوار برلین اعلام کرد نیمی از ثروت خود را صرف دموکرات‌‌سازی اتحاد جماهیر شوروی خواهد کرد . بر اساس ادعای رسانه‌های آمریکایی ، در سال‌های اخیر مبلغ6/2 میلیارد دلار در جهان صرف امور خیریه کرده است . از طریق ؛ ایجاد شبکه‌ اطلاع‌رسانی ، سیستم آموزشی ، حمایت از روزنامه‌ها و توسعه فرهنگ (فرهنگ‌سازی) ، حمایت از مطبوعات قومی و محلی و ... ، ارتباط‌گیری با سران احزاب و ... .

2-  نویسنده آمریکایی و با تالیفات متعدد در باره ایران و با گرایش به رژیم صهیونیستی .

3 - البته در انتخابات روز سوم تیر ماه و جمعه بعد (میان دوره ای) مجموعا بیش از 60 میلیون نفر(بیش از 63 درصد واجدان شرایط در هر مرحله) شرکت کردند .

4 - آمریکایی ها در سال گذشته رامین جهان بگلو را در همین رابط جذب کردند که قبل از اقدام موثری توسط وزارت اطلاعات دستگیر شد .

5 - گرجستان از جمهوری های شوروی سابق است که با 69700 کیلو متر مربع مساحت در همسایگی چچن ، اینگوش و اوستیای شمالی ، جمهوری آذربایجان ، ارمنستان و ترکیه قارا دارد ، پایتخت آن تقلیس است و در سال 1990 (دو ماه قبل از فروپاشی شوروی) رأی به استقلال خود داد د در سال 1991 گامسا خوردیا به ریاست جمهوری آن رسید . (گلی زاده : ص 251)

6 - ساکا شویلی (ساآکاشویلی) ؛ حقوقدان 35 ساله تحصیل کرده‌ی آمریکا است که در زمان شواردنادزه به وزارت دادگستری رسید . در دو سال گذشته به همراه رییس سابق پارلمان ، چند بار به آمریکا سفر کرد . او و ژوانیا (رسسی سابق پارلمان) برای 1500 هوادار خود در دوره‌های آموزشی ، یادگیری انقلاب‌های ناگهانی و روش‌های تدارک دیدن برای برگزاری تظاهرات ترتیب دادند . مدرس این دوره‌ها صرب‌هایی بودند که میلوشویچ را در سال 2000 میلادی از قدرت برکنار کردند .(کولایی : 84 ، صص 62و 63)

7 - اوکراین از جمله جمهوری‌های بخش اروپایی شوروی سابق است که بعد از فروپاشی بلوک شرق به اسقلال رسید . دومین کشور پهناور اروپایی بعد از روسیه است ، 45 درصد خشکی‌های جهان را در اختیار دارد و طبق آمار جولای 2000 ؛ حدود 50 میلیون نفر جمعیت دارد . با جمعیت 500 هزار نفری یهودیان، دومین اجتماع یهودیان خارج از اسراییل را بعد از نیویورک داراست .(کولایی : 84)

8- قرقیزستان با 198500 کیلومتر مربع وسعت که در همسایگی قزاقستان ، تاجیکستان ، ازبکستان و چین قرار دارد ، در سال 1991 استقلال یافت و یک سال بعد به عضویت سازمان ملل متحد در آمد . (گلی زاده : ص 131)

9-  ر.ک : "آمریکا و خاور 2020" که در آبان 1383 نگاشته شده است .


[ پنج شنبه 91/4/22 ] [ 4:41 عصر ] [ ] [ ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

موضوعات وب
صفحات دیگر
امکانات وب


بازدید امروز: 413
بازدید دیروز: 525
کل بازدیدها: 968149